Ułatwienia dostępu

Czym jest fundusz inwestycyjny?

Fundusz inwestycyjny to forma inwestowania, dostępna dla każdego, kto chce ulokować swoje wolne środki pieniężne. Pieniądze wpłacane do funduszu tworzą wspólną pulę, która jest inwestowana na rynkach finansowych, na przykład w akcje lub obligacje. Wpłat do funduszu mogą dokonywać zarówno osoby indywidualne, jak i firmy. Zarządzaniem tymi środkami zajmują się towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI), posiadające zezwolenie KNF.

Na czym polega inwestowanie w fundusz?

W zamian za wpłatę do funduszu, na przykład 100 zł, otrzymuje się jednostki uczestnictwa funduszu. Stanowią one „udział” w funduszu. Wartość tych jednostek zmienia się w zależności od tego, czy wartość akcji, obligacji lub innych instrumentów zakupionych przez fundusz wzrasta czy maleje. Zarządzający funduszem starają się osiągnąć jak najwyższy zysk. Ograniczają przy tym ryzyko, na przykład inwestując mniejsze kwoty w wiele instrumentów, podmiotów i rynków.

Jaki fundusz mogę wybrać?

Rodzaje funduszy

Fundusze inwestycyjne różnią się od siebie pod względem rodzaju kupowanych instrumentów i rynków, na których inwestują. Można wyróżnić na przykład fundusze obligacji skarbowych, fundusze obligacji uniwersalne (inwestujące częściowo także w obligacje przedsiębiorstw), fundusze akcji czy fundusze mieszane, które inwestują zarówno w akcje, jak i obligacje. Możemy znaleźć fundusze inwestujące na konkretnych rynkach, na przykład fundusze akcji polskich, amerykańskich, akcji spółek technologicznych czy rynku złota. .

Żródła informacji

To, w co inwestowane są środki zebrane przez dany fundusz, jest określone w dokumentach funduszu takich jak karta funduszu i dokumencie zawierającym kluczowe informacje (KID). Zawierają one najważniejsze informacje o funduszu, jego lokatach, ryzyku czy docelowym inwestorze. Bardziej kompleksowe informacje znajdziemy w prospekcie informacyjnym i statucie funduszu. Dokumenty funduszu są dostępne na stronach internetowych towarzystw funduszy inwestycyjnych oraz u podmiotów oferujących sprzedaż funduszy (dystrybutorów).

Preferencje inwestycyjne

Jeśli nie jesteśmy pewni, na jaki fundusz się zdecydować, możemy skorzystać z doradztwa inwestycyjnego. Niezależnie od sposobu dokonywania wyboru, przed zakupem jednostek uczestnictwa zostaniemy poproszeni o wypełnienie ankiety inwestycyjnej (ankiety MiFID). Udzielone odpowiedzi, dotyczące na przykład doświadczenia w inwestowaniu czy celu inwestowania, pomogą w określeniu, jakiego rodzaju fundusze - bardziej lub mniej ryzykowne - są dla nas odpowiednie.
Image

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Mój wybór może mieć znaczenie

Propozycją dla osób ceniących wartości ekologiczne i odpowiedzialność społeczną przedsiębiorstw są fundusze inwestycyjne promujące lub realizujące te wartości (tzw. fundusze „zielone”). W ofercie funduszy inwestycyjnych mogą się one wyróżniać poprzez oznaczenia symbolami i kolorem zielonym oraz wskazaniami takimi jak „ESG” i art. 8 lub art. 9 rozporządzenia SFDR.

SFDR to Sustainable Finance Disclosure Regulation, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych.

Image

Fundusze „jasnozielone” (art. 8 SFDR) promują aspekty środowiskowe, społeczne lub oba naraz.

Image

Fundusze „ciemnozielone” (art. 9 SFDR) to fundusze o najwyższym standardzie zrównoważonego rozwoju. Mają na celu faktyczną realizację zrównoważonych inwestycji.

Prawny podział funduszy

Istnieją trzy podstawowe rodzaje funduszy inwestycyjnych:

Fundusze inwestycyjne otwarte

  • Fundusze inwestycyjne otwarte (FIO) są dostępne dla szerokiego grona klientów indywidualnych i firm, a wpłaty do funduszu zaczynają się zazwyczaj od 100 zł. FIO określane są mianem UCITS i podlegają wspólnym regulacjom unijnym. Wszystkie FIO zostały uwzględnione w naszej porównywarce.

Specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte

  • Specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte (SFIO) są z reguły podobne do funduszy inwestycyjnych otwartych (FIO). Mogą jednak wymagać wyższej minimalnej kwoty wpłat, lub być dostępne wyłącznie dla określonych grup klientów. Dlatego też nie wszystkie SFIO są uwzględnione w naszej porównywarce.

Fundusze inwestycyjne zamknięte

  • Fundusze inwestycyjne zamknięte (FIZ) dzielą się na publiczne i niepubliczne. FIZ niepubliczne są dostępne dla inwestorów z większym kapitałem i zwykle wiążą się z wyższym ryzykiem, ponieważ mogą inwestować w mniej płynne aktywa. Wyjście z inwestycji jest możliwe tylko w określonych terminach, dlatego są przeznaczone dla świadomych inwestorów. FIZ publiczne emitują certyfikaty notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW). Należą do nich także fundusze ETF odwzorowujące popularne indeksy. W porównywarce uwzględnione są tylko ETF.

Fundusze inwestycyjne otwarte

  • Fundusze inwestycyjne otwarte (FIO) są dostępne dla szerokiego grona klientów indywidualnych i firm, a wpłaty do funduszu zaczynają się zazwyczaj od 100 zł. FIO określane są mianem UCITS i podlegają wspólnym regulacjom unijnym. Wszystkie FIO zostały uwzględnione w naszej porównywarce.

Specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte

  • Specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte (SFIO) są z reguły podobne do funduszy inwestycyjnych otwartych (FIO). Mogą jednak wymagać wyższej minimalnej kwoty wpłat, lub być dostępne wyłącznie dla określonych grup klientów. Dlatego też nie wszystkie SFIO są uwzględnione w naszej porównywarce.

Fundusze inwestycyjne zamknięte

  • Fundusze inwestycyjne zamknięte (FIZ) dzielą się na publiczne i niepubliczne. FIZ niepubliczne są dostępne dla inwestorów z większym kapitałem i zwykle wiążą się z wyższym ryzykiem, ponieważ mogą inwestować w mniej płynne aktywa. Wyjście z inwestycji jest możliwe tylko w określonych terminach, dlatego są przeznaczone dla świadomych inwestorów. FIZ publiczne emitują certyfikaty notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW). Należą do nich także fundusze ETF odwzorowujące popularne indeksy. W porównywarce uwzględnione są tylko ETF.

Ile kosztuje inwestowanie w fundusze?

Opłata za zarządzanie

Za zarządzanie, czyli między innymi za wybór oraz kupowanie i sprzedawanie przez fundusz określonych instrumentów, towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI) pobiera opłatę za zarządzanie. Maksymalna stawka opłaty za zarządzanie funduszami otwartymi wynosi 2%. Dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych nie ma ustalonej górnej granicy. Wartość opłaty jest zależna między innymi od stylu zarządzania i polityki inwestycyjnej funduszu. Wartość jednostki uczestnictwa jest pomniejszana o tę opłatę, a więc opłata jest w niej uwzględniona.

Opłata za sukces (czyli zmienna opłata za zarządzanie)

Towarzystwo zarządzające funduszem może pobierać też dodatkowe wynagrodzenie za osiągnięcie szczególnie dobrych wyników inwestycyjnych w porównaniu z określonym wzorcem, na przykład indeksem giełdowym. Klient może ponosić także opłaty manipulacyjne. Są to opłaty za zakup oraz późniejsze odkupienie przez fundusz jednostek uczestnictwa, na przykład określony procent od wartości kupowanych lub odsprzedawanych funduszowi jednostek.

Opłaty manipulacyjne

Sprzedawca jednostek uczestnictwa może pobierać tzw. opłaty manipulacyjne przy wpłacie lub wypłacie środków. Opłata ta może się różnić u poszczególnych dystybutorów.

Podatek od zysków kapitałowych

W przypadku realizacji zysku, czyli odsprzedaży funduszowi jednostek uczestnictwa z zyskiem, należy zapłacić podatek od zysków kapitałowych (w wysokości 19%, tak jak dla odsetek od lokat bankowych). Należy to uwzględnić przy składaniu deklaracji podatkowych za dany rok. Pozwala to też odliczyć (skompensować) ewentualne straty, na przykład z innych funduszy czy akcji.

Moje preferencje ryzyka

Każda inwestycja wiąże się z ryzykiem. Propozycje osiągnięcia wysokich zysków zawsze związane są z narażeniem środków na większe ryzyko. Jest to zasada uniwersalna, bo zysk powinien stanowić rekompensatę za podejmowane ryzyko. Decydując się na inwestycję, powinniśmy ocenić swoją wiedzę i doświadczenie w inwestowaniu oraz rozumieć działanie produktu, który kupujemy.

Pomocny w ocenie naszego profilu ryzyka może być wynik ankiety MiFID. Rozważmy, czy akceptujemy niższe ryzyko kosztem niższego zysku czy poszukujemy rozwiązań, które mogą przynieść wyższy zysk, ale są obarczone większym ryzykiem. Jeśli nie jesteśmy gotowi na istotne wahania wartości ulokowanych przez nas środków, sięgajmy po produkty z zasady bezpieczniejsze, na przykład fundusze obligacji skarbowych. Jeśli zaś ulokowaliśmy swoje środki w różne rodzaje inwestycji, czyli „zdywersyfikowaliśmy portfel” i chcemy poszukać wyższych zysków na części naszych oszczędności, licząc się jednocześnie z możliwością poniesienia straty, możemy wybrać na przykład fundusze akcyjne lub surowcowe.

O ryzyku funduszu poinformuje nas wskaźnik ryzyka, który znajduje się w karcie funduszu i KID. Wartość „1” oznacza fundusz lokujący w sposób najbardziej bezpieczny (choć nie pozbawiony ryzyka). „7” to fundusz najbardziej ryzykowny.

Należy też pamiętać, że wyniki funduszu nie muszą być powtarzalne. Nie ma gwarancji, że fundusz, który do tej pory przynosił wysokie zyski, będzie je nadal osiągał.

 

Image

Gdzie mogę kupić fundusz?

Bezpośrednio w TFI
Jednostki uczestnictwa funduszy można kupić bezpośrednio w towarzystwach funduszy inwestycyjnych (TFI), na ich stronach internetowych czy w dedykowanych aplikacjach. To w przypadku, jeśli po sprawdzeniu informacji dostępnych na przykład w Internecie jesteśmy zdecydowani na zakup jednostek uczestnictwa funduszy konkretnego TFI.

U dystybutora
Sprzedaż jednostek uczestnictwa prowadzona jest też stacjonarnie w punktach sprzedaży lub na stronach internetowych (lub platformach inwestycyjnych) dystrybutorów funduszy. Jednostki uczestnictwa funduszy można też zakupić w bankach i w domach maklerskich. Pamiętajmy, że dystrybutorzy (również banki i domy maklerskie) mogą posiadać w ofercie jedynie wybrane fundusze inwestycyjne.